GBC czyli Great Ball Contraption to jedno z najciekawszych połączeń pomiędzy zmotoryzowanymi konstrukcjami świata LEGO® Technic, a nieograniczoną kreatywnością w zabawie z klasycznymi klockami LEGO® (systemowymi). W wolnym tłumaczeniu GBC to po prostu urządzenie dla piłeczek. Skąd jego popularność wśród budowniczych, z czego składa się świat GBC i dlaczego LEGO® nadal nie chce wydać oficjalnego zestawu o tej tematyce? Zapraszam do lektury!

Niniejszy tekst jest artykułem gościnnym, zamieszczonym na blogu w ramach programu, w którym Wy również możecie wziąć udział. Tekst został przygotowany przez autora, a następnie zredagowany przez (na razie jednoosobową) redakcję FanKlocków.pl.

Historia i zasady świata GBC

Ciężko dokładnie określić konkretnego twórcę i datę powstania pierwszych modułów GBC, natomiast fani najczęściej wskazują okolice roku 2005. Rosnącą popularność tego trendu w konstrukcjach LEGO® zawdzięczamy pewnemu japońskiemu studentowi, o którym więcej piszę niżej. Dzisiaj nie tylko ciężko wyobrazić sobie duży konwent LEGO® bez dźwięku stukających piłeczek przemieszczających się między wymyślnymi modułami, ale i platformę LEGO® IDEAS bez regularnych propozycji zestawu GBC. 

Ponieważ cel konstrukcji to po prostu transportowanie piłeczek LEGO®, moduły często porównywane są do maszyny Rube Goldberga. Design modułu (będący często równie istotny co sam mechanizm) zazwyczaj oparty jest na jakiejś konkretnej tematyce. Można pokusić się więc o wyróżnienie dwóch najpopularniejszych kierunków w konstruowaniu GBC: “gołe” konstrukcje LEGO® Technic, stawiające na prezentację złożonych mechanizmów (np. tutaj); oraz projekty nastawione raczej na ciekawy wygląd niż skomplikowane działanie (np. tutaj). W gruncie rzeczy zabawę i tak ogranicza tylko jedna wytyczna: piłeczka LEGO® przemieszczająca się z punktu A do punktu B. 

Same piłeczki to dosyć rzadkie i relatywnie stare (jak na rosnącą popularność GBC) klocki – tylko dwa warianty dostępne były w szerszej linii zestawów związanych z seriami sportowymi:

• piłki nożnej, produkowanymi od 1998 (w tym trzy piłki powstałe we współpracy z Adidasem, odwzorowujące faktyczne modele takie jak Fevernova czy Teamgeist). 
• oraz koszykówki, zapoczątkowane współpracą LEGO Group z NBA w 2003 roku.

Pozostałe piłki pojawiały się w zestawach bardzo sporadycznie, głównie w serii LEGO® Friends. Śledząc konstrukcje GBC będziemy oglądać więc głównie dwa kolory przemieszczających się piłeczek – klasyczną biało-czarną “biedronkę” oraz pomarańczową piłkę do koszykówki. W sprzedaży dostępne są także customowe piłeczki, produkowane przez firmy trzecie (np. takie). To popularny wybór wśród ludzi projektujących mechanizmy wykorzystujące naprawdę wiele piłeczek.

Z kolei najpopularniejszym zasilaczem wybieranym przez konstruktorów jest prosty M-Motor z „serii” Power Functions/Powered Up. Podczas konwentów LEGO® większe moduły napędzane są zazwyczaj przez zasilacz transformatorowym 4548 ze starych zestawów kolejowych (ze względu na kontrolę mocy oraz możliwość bezpośredniego podpięcia do kontaktu). Manualne wprawianie w ruch modułu mija się z celem, szczególnie że bardziej skomplikowane konstrukcje działają lepiej ze stałym momentem obrotowym.

Guru GBC: Akiyuki Kawaguchi

Trudno wskazać inną popularną fanowską “dyscyplinę” LEGO®, na którą jeden twórca miałby tak wielki wpływ. Akiyuki Kawaguchi – bo o nim mowa – pierwszy raz z GBC spotkał się w 2008 roku na YouTube i niedługo potem skonstruował autorski moduł w ramach projektu na konkurs na studiach. Konstrukcja nie tylko zagwarantowała mu nagrodę, ale i trwale zaraziła pasją do przemieszczających się piłeczek, w której z czasem osiągnął niedościgniony kunszt. Dość powiedzieć, że oglądając moduły prezentowane na jakimkolwiek konwencie LEGO® nie sposób nie zauważyć kopii lub inspiracji autorskimi pomysłami Japończyka. Pierwsze prezentacje modułów przez Akuyukiego przypadają na rok 2010 i od tego czasu ten szalenie uzdolniony konstruktor sukcesywnie prezentuje genialne projekty, jak choćby “Niewidzialny dźwig” czy “Pięć przekrzywionych pierścieni”. 

LEGO Group a GBC

Dlaczego LEGO® nigdy nie wyprodukowało oficjalnego zestawu GBC, mimo że konstruktorzy niestrudzenie, od lat zgłaszają moduły do LEGO® IDEAS? Firma doskonale zna świat GBC, a LEGO® Technic umieszczało na swoich kanałach social media fascynujące moduły różnych konstruktorów. Mimo to, GBC dalej cieszy się relatywnie małą liczbą fanów i oddanych głosów, zwłaszcza w porównaniu do innych tematów prezentowanych na platformie IDEAS. Co więcej, pojawia się kilka wyzwań, takich jak zasilanie zestawu (przy założeniu zamkniętej pętli trzeba by rozważyć zasilanie z gniazdka), czy jego wielkość (z zamkniętym obiegiem krążących piłeczek musiałaby być dosyć duży; większy sens miałoby wypuszczenie serii modułów do połączenia). Do dzisiaj zestaw najbliższy konstrukcyjnie GBC to Górnicza koparka kołowa (42055) z mechanizmem przemieszczania i sortowania klocków. Patrząc jednak na rosnące portfolio zestawów LEGO® 18+, fani widzą dużą szansę na pojawienie się w ofercie upragnionego zestawu… choć na pewno będą też bardzo wybredni.

Źródła:

• https://akiyuki.jp/en/
• https://www.greatballcontraption.com/
• https://www.greatballpit.com/
• https://www.planet-gbc.com/get-started-with-gbc/discover-gbc/
• https://www.brothers-brick.com/tag/great-ball-contraption/
• https://rebrickable.com/search/?show_printed=on&include_accessory=1&include_gear=1&q=great+ball+contraption&search_type=all

NIE CHCESZ OGLĄDAĆ REKLAM?

Jeśli tak, możesz wspomóc rozwój naszej strony poprzez dobrowolną wpłatę w serwisie Patronite i pozbyć się ich na dobre!

Jeśli nie chcesz wspierać nas stale, możesz również postawić nam kawę na Suppi!